Bãi đúc dầm Super T là khu vực được tổ chức để thực hiện các công việc từ gia công cốt thép, lắp đặt cáp dự ứng lực, dựng ván khuôn, đổ bê tông đến tháo khuôn và chuyển dầm sang khu vực lưu trữ. Mặt bằng cần được bố trí phù hợp với chiều dài dầm, thiết bị nâng chuyển, quy mô sản xuất và tiến độ của dự án. Xây dựng Phát Đạt cùng tìm hiểu các khu vực trong bãi đúc dầm Super T, nguyên tắc bố trí và những yêu cầu cần kiểm soát trong quá trình xây dựng, vận hành.
Bãi đúc dầm Super T là gì?
Bãi đúc dầm Super T là khu vực phục vụ sản xuất dầm bê tông dự ứng lực đúc sẵn. Tại đây thường bố trí bệ đúc, khu gia công cốt thép, khu tập kết vật tư, thiết bị nâng chuyển, đường công vụ và khu vực chứa dầm sau khi hoàn thành.
Cần phân biệt bãi đúc với bệ đúc. Bệ đúc là một bộ phận nằm trong bãi đúc, trực tiếp phục vụ công tác tạo hình và căng cáp; còn bãi đúc bao gồm toàn bộ mặt bằng cùng các khu vực hỗ trợ quá trình sản xuất.
Tùy dự án, bãi đúc có thể được tổ chức tại công trường hoặc trong khu vực sản xuất cấu kiện. Quy mô không có một kích thước cố định mà được xác định theo sản lượng và phương án sản xuất của từng dự án. Mặt bằng cần được tính đồng bộ với toàn bộ chu trình sản xuất và di chuyển dầm.
Bãi đúc dầm Super T gồm những khu vực nào?
Tùy quy mô và phương án thi công, bãi đúc có thể bố trí các khu vực chính sau:
| Khu vực | Chức năng chính |
| Bệ đúc dầm | Lắp dựng khuôn, cốt thép, cáp dự ứng lực và đổ bê tông dầm |
| Bãi chứa dầm | Lưu trữ dầm sau khi hoàn thành và chờ vận chuyển |
| Khu gia công cốt thép | Cắt, uốn và gia công cốt thép |
| Khu tập kết vật tư | Tập kết thép, ván khuôn và vật tư phục vụ sản xuất |
| Khu cấp bê tông | Phục vụ tiếp nhận hoặc cấp bê tông cho bệ đúc |
| Khu kiểm tra, thí nghiệm | Lấy mẫu, bảo dưỡng mẫu và kiểm tra chất lượng bê tông khi được bố trí tại bãi |
| Khu vực bảo dưỡng | Phục vụ cấp nước, hơi hoặc các hình thức bảo dưỡng theo phương án |
| Khu vực thiết bị nâng chuyển | Phục vụ cẩu vật tư, tháo khuôn và di chuyển dầm |
| Đường công vụ | Phục vụ xe vận chuyển vật tư, bê tông và thiết bị |
Lưu ý: Không phải bãi đúc nào cũng có đầy đủ các khu vực trên. Chẳng hạn, bê tông có thể được cấp từ trạm trộn bên ngoài hoặc phòng thí nghiệm có thể được bố trí tại một khu vực khác. Cách tổ chức phụ thuộc vào quy mô, điều kiện mặt bằng và phương án thi công.
Nguyên tắc bố trí bãi đúc dầm Super T
Bảo đảm dòng sản xuất
Mặt bằng nên tổ chức theo hướng một chiều, hạn chế vận chuyển vật tư và cấu kiện qua lại nhiều lần. Cốt thép sau gia công cần có tuyến thuận lợi đến bệ đúc, bê tông tiếp cận được bệ mà không cản trở các hoạt động khác, và dầm hoàn thành được đưa ra bãi chứa theo tuyến đã xác định.
Dòng công việc có thể hình dung như sau:
Tập kết vật tư → gia công cốt thép → lắp dựng cốt thép, căng cáp, lắp ván khuôn → đổ bê tông → bảo dưỡng → đạt cường độ yêu cầu → tháo hoặc nới khuôn, buông cáp → cẩu chuyển → bãi chứa → vận chuyển đến vị trí lao lắp.
Các bước cuối cần thực hiện theo biện pháp thi công được duyệt.
Tính đến kích thước dầm và nền bệ
Super T dài (thường khoảng 30 đến 40 m) và có cánh rộng, nên cần đủ không gian để lắp dựng khuôn, bố trí cốt thép, căng cáp và kiểm tra cấu kiện. Khi lập phương án cẩu chuyển, cần xét đồng thời chiều dài dầm, vị trí điểm nâng và khoảng không để đưa dầm ra khỏi bệ.
Với dầm căng trước, bệ đúc chịu lực căng rất lớn nên nền, móng bệ và trụ neo cần được xác định đầu tiên. Khu vực đầu bệ cần có chỗ cho thiết bị và người thao tác khi căng cáp.
Liên kết bệ đúc, bãi chứa và tuyến cẩu
Khoảng cách và hướng di chuyển giữa bệ đúc và bãi chứa ảnh hưởng đến thời gian cẩu chuyển. Nếu dùng giá long môn hoặc cẩu long môn chạy trên ray, tuyến ray cần phù hợp với phạm vi làm việc của thiết bị. Bố trí bệ đúc song song với khu vực chứa là một giải pháp thuận lợi, nhưng phụ thuộc vào mặt bằng và thiết bị của từng dự án.
Bãi chứa cần nền đủ chịu lực, phẳng, kê dầm đúng vị trí gối và có biện pháp chống lật. Mặt bằng cũng cần dành chỗ cho trạm trộn hoặc tuyến tiếp nhận bê tông, khu gia công cốt thép, khu bảo dưỡng, thoát nước, điện nước và tuyến xuất dầm.
Bệ đúc trong bãi đúc
Bệ đúc là một trong những bộ phận quan trọng của bãi đúc vì đây là nơi trực tiếp hình thành cấu kiện và thực hiện công tác căng trước.
Tải trọng do lực căng trước truyền vào hệ thống bệ và neo, nên bệ cần được tính toán để bảo đảm khả năng chịu lực và hạn chế biến dạng, lún không kiểm soát. Bề mặt bệ cũng phải đáp ứng yêu cầu về cao độ, độ phẳng và hình học theo hồ sơ thiết kế.
Ngoài ra, cấu tạo bệ cần phù hợp với việc lắp dựng, tháo dỡ ván khuôn, bố trí cáp và thiết bị cẩu chuyển. Nền, kết cấu bệ và hệ thống neo được xác định theo điều kiện thực tế của từng công trình.
Cấu tạo bệ đúc và những yêu cầu kiểm soát khi thi công được trình bày chi tiết trong bài viết riêng về bệ đúc dầm Super T.
Bãi chứa dầm Super T
Sau khi hoàn thành truyền dự ứng lực và tháo khuôn theo biện pháp thi công, dầm được cẩu chuyển đến bãi chứa để lưu trữ, chờ nghiệm thu và vận chuyển.
Đây không chỉ là khu vực để tập kết dầm mà cần được tổ chức phù hợp với trạng thái làm việc của cấu kiện.
- Nền bãi chứa: cần đủ khả năng chịu tải và hạn chế lún lệch tại các vị trí kê dầm.
- Vị trí kê dầm: phải phù hợp với phương án lưu trữ; không tự ý thay đổi vị trí kê vì có thể làm thay đổi trạng thái chịu lực của cấu kiện.
- Ổn định dầm: cần có biện pháp kê và giữ ổn định phù hợp với hình dạng tiết diện, chiều cao dầm và điều kiện lưu trữ, đặc biệt trong quá trình cẩu đặt hoặc khi chịu tác động của gió.
- Sức chứa: cần đáp ứng số lượng dầm hoàn thành trong thời gian chờ vận chuyển và có phương án mở rộng khi cần.
- Tuyến cẩu và vận chuyển: thiết bị nâng phải tiếp cận được vị trí dầm, đồng thời xe vận chuyển có thể vào lấy dầm mà không ảnh hưởng đến khu vực sản xuất.
Thiết bị thường sử dụng trong bãi đúc
Thiết bị được lựa chọn theo quy mô bãi, phương án sản xuất và phương án nâng chuyển. Một số nhóm thiết bị thường gặp gồm:
| Thiết bị | Công việc chính |
| Cẩu long môn / giá long môn | Cẩu vật tư, tháo khuôn và chuyển dầm |
| Kích và thiết bị căng cáp | Tạo lực căng trước cho cáp dự ứng lực |
| Máy cắt, uốn thép | Gia công cốt thép |
| Thiết bị vận chuyển bê tông | Đưa bê tông đến bệ đúc |
| Đầm bê tông | Bảo đảm bê tông được đầm đặc chắc |
| Thiết bị đo đạc | Kiểm tra tim, cao độ, kích thước và hình học |
| Thiết bị phục vụ bảo dưỡng | Cấp nước, hơi hoặc các thiết bị theo phương án bảo dưỡng |
Không phải mọi bãi đúc đều sử dụng cẩu long môn. Nếu phương án nâng chuyển dùng cẩu bánh lốp, cẩu bánh xích hoặc thiết bị chuyên dụng khác, mặt bằng và đường công vụ sẽ được tổ chức theo phạm vi làm việc của thiết bị đó.
Số lượng bệ và năng lực sản xuất
Số lượng bệ cần thiết phụ thuộc vào số dầm phải đúc, thời gian yêu cầu cung cấp dầm và chu kỳ làm việc của một bệ.
Chu kỳ này bao gồm các công việc chính như lắp khuôn, bố trí cốt thép và cáp, đổ bê tông, bảo dưỡng, truyền dự ứng lực, tháo khuôn và chuyển dầm ra bãi chứa.
Năng lực của bãi không chỉ phụ thuộc vào số lượng bệ mà còn liên quan đến khả năng cẩu chuyển và lưu trữ:
Số lượng bệ → chu kỳ đúc → số dầm hoàn thành → khả năng chứa dầm → năng lực cẩu chuyển → tiến độ cung cấp dầm cho công tác lao lắp.
Nếu một mắt xích không đáp ứng, việc tăng số lượng bệ chưa chắc giải quyết được vấn đề. Chẳng hạn, bệ có thể đáp ứng sản lượng nhưng thiết bị cẩu hoặc bãi chứa không đủ khả năng tiếp nhận dầm thì tiến độ vẫn bị hạn chế.
Yêu cầu kỹ thuật chung của mặt bằng bãi đúc
Bên cạnh việc phân khu, mặt bằng cần đáp ứng các điều kiện phục vụ sản xuất và nâng chuyển:
- Nền và đường công vụ: đủ khả năng chịu tải của xe bê tông, xe vận chuyển và thiết bị cẩu, đồng thời hạn chế lún trong quá trình sử dụng.
- Thoát nước: có giải pháp thoát nước phù hợp, hạn chế đọng nước quanh bệ, bãi chứa và đường chạy thiết bị.
- Điện, nước và chiếu sáng: đáp ứng nhu cầu sản xuất, bảo dưỡng và làm việc theo thời gian thi công.
Các yêu cầu cụ thể về nền, kết cấu bệ, tải trọng đường công vụ và hệ thống hạ tầng, cũng như các kích thước như chiều dài bệ, khoảng cách giữa các bệ hay diện tích bãi chứa, không nên lấy theo một mẫu cố định. Những thông số này cần được xác định từ thiết kế dầm, sản lượng, điều kiện mặt bằng, thiết bị và biện pháp thi công được phê duyệt.
Kiểm soát chất lượng và an toàn tại bãi đúc
Bãi đúc vừa là nơi hình thành cấu kiện, vừa là nơi tập trung nhiều rủi ro như lực căng cáp lớn, dầm dài và nặng, thiết bị cẩu hoạt động liên tục. Vì vậy, bên cạnh việc bố trí mặt bằng hợp lý, cần kiểm soát chất lượng và bảo đảm an toàn ngay từ khâu tổ chức sản xuất.
Kiểm soát chất lượng
Kiểm soát chất lượng không chỉ thực hiện sau khi dầm hoàn thành mà còn cần bắt đầu ngay từ bệ đúc và mặt bằng sản xuất. Các nội dung kiểm tra chi tiết trước, trong và sau khi đúc được trình bày trong bài viết về quy trình sản xuất dầm Super T. Ở góc độ tổ chức bãi đúc, cần bảo đảm:
- Thiết bị căng, thiết bị đo đạc được kiểm định và có số liệu kiểm tra trước khi sử dụng.
- Việc lấy mẫu và kiểm tra cường độ thực hiện theo yêu cầu của hồ sơ kỹ thuật và tiêu chuẩn áp dụng cho công trình.
- Dầm sau khi truyền dự ứng lực được kiểm tra hình học, bề mặt, đầu dầm và độ vồng trước khi chuyển sang bãi chứa.
An toàn
Các rủi ro chính tại bãi đúc tập trung ở khu vực căng cáp, cẩu chuyển và giao thông nội bộ, cụ thể:
- Khu vực căng và buông cáp: khoanh vùng khu vực nguy hiểm, kiểm soát người ra vào và thực hiện đúng trình tự trong biện pháp thi công.
- Cẩu chuyển dầm: người chỉ huy và người điều khiển thiết bị phải thống nhất tín hiệu; kiểm tra cẩu, cáp và phụ kiện trước khi nâng; không bố trí người dưới tải đang treo.
- Giao thông trong bãi: phân định đường công vụ và khu vực hoạt động của thiết bị để hạn chế xung đột, giao cắt không cần thiết giữa xe, máy và người.
- Điều kiện thời tiết: công tác cẩu chuyển được kiểm soát theo điều kiện gió, mưa và tầm nhìn thực tế, phù hợp với biện pháp an toàn của dự án.
Bãi đúc dầm Super T là khu vực phục vụ quá trình sản xuất, tập kết và lưu trữ dầm trước khi đưa đến vị trí thi công. Tùy quy mô và điều kiện từng dự án, Xây dựng Phát Đạt tổ chức bãi đúc phù hợp, chú trọng sự đồng bộ giữa bệ đúc, khu vực tập kết, thiết bị nâng chuyển và mặt bằng thi công.